|
|
 |
« เมื่อ: กันยายน 03, 2011, 02:55:12 pm » |
|
สารกำจัดแมลง(Insecticide) อดีตเราจำแนกด้วยกลุ่มสารเคมี กลุ่มออแกโนคลอรีน(ดีดีที, คลอเดน, เอนโดซัลแฟน) กลุ่มคาร์บาเมท(คาร์โบซัลแฟน, คาร์บาริล, เมทโธมิล) กลุ่มออแกโนฟอสฟอรัส(ไดโครโตฟอส, คลอไพรีฟอส, มาลาไธออน, อีพีเอน) กลุ่มไพรีทอยด์สังเคราะห์(ไซเปอร์เมทริน, ไซฟลูทริน, ไซฮาโลทริน, อีโทเฟนพรอก)
แต่คณะกรรมการด้านความต้านทานสารกำจัดแมลง (Insecticide Resistance Action Committee= IRAC) ได้ศึกษาและจำแนกสารฯตามกลไกการออกฤทธิ์ (Mode of Action= MoA)ที่เข้ากำจัดแมลง ตามระบบต่าง ดังนี้
๑. ระบบประสาท (nerve action) มี ๙ กลุ่ม
๒. ระบบประสาทและกล้ามเนื้อ (nerve and muscle action) มี ๒ กลุ่ม
๓. ระบบเจริญเติบโต (growth regulator) มี ๗ กลุ่ม
๔. ระบบพลังงาน (energy metabolism) มี ๖ กลุ่ม
๕. ระบบย่อยอาหาร (mid gut membrane) มี ๑ กลุ่ม
๖. กลุ่มออกฤทธิ์หลายจุด (multi-site) มี ๑ กลุ่ม
๗. กลุ่มที่ยังไม่รู้การออกฤทธิ์ (unknown MoA) มี ๑ กลุ่ม ยังมีกลุ่มว่าง ๒ กลุ่ม
ระบบประสาท (Nerve action)
กลุ่ม 1 ยับยั้งเอนไซม์อะเซทติลโคลินเอสเตอร์เรส
1A คาร์บาเมท คาร์โบฟูแรน คาร์โบซัลแฟน เมทโธมิล คาร์บาริล ฟีโนบูคาร์บ เบนฟูราคาร์บ ฟอร์มีทาเนท เมทธิโอคาร์บ
1B ออแกโนฟอสฟอรัส อะซีเฟต ไดโครโตฟอส ไดเมทโธเอท โอเมทโธเอท คลอไพรีฟอส อีพีเอ็น มาลาไธออน พีรีมีฟอส-เมทธิล ฟอสซาโลน โปรฟีโนฟอส
กลุ่ม 2 ขัดขวางการทำงานของแกมมาอะมิโนบิวทิลลิคแอซิดทางช่องผ่านคลอไรด์
2A ไซโคลไดอีน ออแกโนคลอไรด์ เอนโดซัลแฟน
2B เฟนนิลไพราโซล ฟิโปรนิล อีทิโพรล
กลุ่ม 3 รบกวนช่องผ่านโซเดียมในเซลล์ส่งสัญญานประสาท
3A ไพรีทอยด์ แอลฟา,เบต้า,ซีต้า-ไซเปอร์เมทริน ไซฮาโลทริน-แอล เบต้า-ไซฟลูทริน อีโทเฟนพรอก เฟนโปรพาทริน เดลต้าเมทริน ไบเฟนทริน
กลุ่ม 4 กระตุ้นบริเวณจุดรับนิโคตินิคอะเซทติลโคลิน
4A นีโอนิโคตินอยด์ อิมิดาคลอพริด ไทอะมีโทแซม โคลไธอะนิดีน ไดโนทีฟูแรน อะเซททามิพริด ไทอะคลอพริด
4B นิโคติน
กลุ่ม 5 เลียนแบบตัวกระตุ้นบริเวณจุดรับนิโคตินิคอะเซทติลโคลิน
สปินโนซิน สปินโนแซด สปินเนไทแรม
กลุ่ม 9 หยุดยั้งการกินของแมลงในอันดับโฮมอปเทอรา (เพลี้ยต่างๆ)
9B ไพมีโทรซิน
9C ฟลอนิคามิด
กลุ่ม 14 ปิดกั้นช่องผ่านบริเวณจุดรับนิโคตินิคอะเซทติลโคลิน
เนอริสโตซิน อะนาลอค คาร์แทบไฮโดรคลอไรด์
กลุ่ม 19 รบกวนจุดรับออคโตพามีน
อามีดีน อามีทราซ
กลุ่ม 22 ปิดกั้นความต่างศักดิ์ของช่องผ่านโซเดียม
22A ออกซาไดอะซีน อินดอกซาคาร์บ
ระบบประสาทและกล้ามเนื้อ (Nerve and muscle action)
กลุ่ม 6 กระตุ้นการทำงานของช่องผ่านคลอไรด์
อะเวอร์เมคติน อะบาเมคติน อีมาเมคติน-เบนโซเอท
กลุ่ม 28 รบกวนการทำงานของตัวรับไรอะโนดิน
ไดอะมายด์ ฟลูเบนไดอะมายด์ คลอแรนทานิลิโพรล ไซแอนทรานิลิโพรล
ระบบเจริญเติบโต (Growth regulation)
กลุ่ม 7 เลียนแบบฮอร์โมนพัฒนาตัวอ่อน
7A ฟีโรโมน อะนาลอค เมโทรปิน ไฮโดรปิน คีโนปิน 7B คาร์บาเมท ฟีนอกซิคาร์บ 7C เฟนนิลอีเทอร์ ไพริโปรซิเฟน
กลุ่ม 10 สารควบคุมการเจริญเติบโตของไร
10A เฮกซีไธอะซอค
กลุ่ม 15 ยับยั้งการสังเคราะห์ไคตินแบบ 0 แมลงในอันดับเลปปิดอปเทอรา(หนอนผีเสื้อ กำจัดหนอนกระทู้หอม หนอนกระทู้ผัก)
เบนโซอิลยูเรีย คลอฟลูอาซูรอน ไดฟลูเบนซูรอน ลูเฟนนูรอน โนวาลูรอน
กลุ่ม 16 ยับยั้งการสังเคราะห์ไคตินแบบ 1 แมลงในอันดับโฮมอปเทอรา(เพลี้ยต่างๆ)
ไธอะไดอะซีน บูโพรเฟซีน
กลุ่ม 17 ขัดขวางการลอกคราบของแมลงในอันดับดิพเทอรา(หนอนแมลงวัน)
ไซโรมาซีน
กลุ่ม 18 รบกวนจุดรับฮอร์โมนเอ๊กไดโซน
ไดเอซิลไฮดราซีน เมททอกซีฟีโนไซด์ เทบูฟีโนไซด์
กลุ่ม 23 ยับยั้งเอนไซม์อะเซทติลโคเอคาร์บอกซิเลส
เทโทรนิคและเตตรามิค สไปโรมีซิเฟน สไปโรไดโคลเฟน สไปโรเตตราแมท
ระบบพลังงาน (Energy metabolism)
กลุ่ม 12 ยับยั้งการสังเคราะห์เอทีพีในไมโตครอนเดรีย
12A ไธโอยูเรีย ไดอะเฟนไธยูรอน 12B ออแกโนติน เฟนบูทาทิน-ออกไซด์
12C โพรพาไกท์ 12D เตตระไดฟอน
กลุ่ม 13 รบกวนระดับโปรตอนในปฏิกิริยาออกซิเดทีฟฟอสโฟรีเลชั่น
ไพโรล คลอฟีนาเพอร์
กลุ่ม 20 ยับยั้งการส่งอิเลคตรอนในไมโตครอนเดรีย คอมเพล็กซ์ 3
20A ไฮดราเมทธิลนอน 20B อะซิควิโนซิล 20C ฟลูอะครายไพริม
กลุ่ม 21 ยับยั้งการส่งอิเลคตรอนในไมโตครอนเดรีย คอมเพล็กซ์ 1
21A ฟีนาซาควิน เฟนไพรอกซิเมท ไพริดาเบน เทบูเฟนไพเรด โทลเฟนไพเรด 21B โรติโนน
กลุ่ม 24 ยับยั้งการส่งอิเลคตรอนในไมโตครอนเดรีย คอมเพล็กซ์ 4
24A ฟอสฟีน 24B ไซยาไนด์
กลุ่ม 25 ยับยั้งการส่งอิเลคตรอนในไมโตครอนเดรีย คอมเพล็กซ์ 2
ไซอีโนพาราเฟน ไซฟลูมีโทเฟน
ยับยั้งการทำงานหลายจุด (Miscellaneous non specific (multi-site) inhibitors)
กลุ่ม 8 ยับยั้งหลายจุดโดยไม่เฉพาะเจาะจง
8A เมทธิลโบรไมด์ 8B คลอโรพิคคริน 8C ซัลฟูริลฟลูออไรด์
8D บอแร็กซ์ 8E ทาร์ทาร์อิมีติก
ระบบย่อยอาหาร (Mid gut membrane)กลุ่มจุลินทรีย์ (Microbial)
กลุ่ม 11 จุลินทรีย์ทำลายระบบทางเดินอาหาร
บาซิลลัส ทูริงจิเอนซิส (ไอซาไว อิสราเอลเลนซิส เคอสตากี้ ทีนีบริโอนี)
กลุ่มที่ยังไม่ทราบการออกฤทธิ์ที่แน่นอน (Compound of unknown or uncertain MoA)
อะซาไดแรคติน ไดโคโฟล ไพริดาลิล
ยังมีกลุ่มว่างอีก 2 กลุ่ม
ข้อมูลมากหน่อย แต่ต้องการให้พวกเราได้รู้ว่าสารฯอะไรอยู่กลุ่มการออกฤทธิ์อะไร จะได้ไม่ใช้ซ้ำและสลับกลุ่มสารฯเพื่อป้องกันการต้านทาน
ใครสนใจอยากได้ข้อมูลภาษาไทยที่แปลโดยนักกีฏวิทยาชำนาญการพิเศษ กรมวิชาการเกษตร ติดต่อคุณสุเทพ สหายา 08 6769 6682 (สารป้องกันกำจัดแมลงและไรศัตรูพืช ราคา ๓๐๐ บาท)
ใครสนใจอยากได้ต้นฉบับภาษาอังกฤษ แวะเข้าไปที่ www.irac-online.org Mode of Action Classification
|
